|
عبدالله خلیلی- خبرگزاریها از تصویب پیشنهاد ایران مبنی بر ممنوعیت حمله به تاسیسات هستهای در حال کار و یا در حال ساخت به عنوان دستور کار کنفرانس عمومی سالانه خبر دادند. بر این اساس بحثهای زیادی در این خصوص انجام گرفت و باتوجه به این که چند کشور غربی مخالفت خود را با این پیشنهاد مطرح کردند، اما در نهایت این پیشنهاد برای در دستور کار قرار گرفتن از سوی کمیته عمومی تصویب شد. کنفرانس سالانه عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین همچنین تصمیم دارد موضوع توانمندیهای هستهای رژیم صهیونیستی را مورد بررسی قرار دهد. ایران معتقد است: در سالهای گذشته که موضوع جمهوری اسلامی در دستور کار نبود، برخی کشورها، بیانیههایی ارایه میکردند که به موضوع ایرانگریز میزد و جوّ منفی ایجاد میکرد اما در حال حاضر آنها هم به این واقعیت رسیدهاند که موضوع هستهای ایران تمام شده است.جمهوری اسلامی تاکید دارد: اگرچه برخی از رسانهها مطرح میکنند که در بسته پیشنهادی چیزی درباره مساله هستهای وجود ندارد اما باید گفت که در موضوع منع اشاعه هستهای، ایران به مساله به طور کلان نگاه کرده است. این که آنها انتظار داشته باشند، ایران درباره حقوق غیرقابل انکارش مذاکره کند، مورد پذیرش نیست و ما وارد چنین مذاکرهای با این موضوع نخواهیم شد. «امیدجوان» در گفتوگو با دکتر یوسف مولایی استاد روابط بینالملل دانشگاه تهران پیشنهاد جدید ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی را مورد بحث و بررسی قرار داده است
* پیشنهاد ایران مبنی بر ممنوعیت حمله به تاسیسات هستهای در حال کار یا ساخت در آژانس بینالمللی انرژی اتمی تا چه حد ضمانت اجرایی خواهد داشت؟
- مسالهای که در سازمانهای بینالمللی وجود دارد، نحوه نظارت و ضمانت قطعنامههاست. شورای امنیت که قویترین رکن سازمانهای بینالمللی را دارد باز هم نمیتواند همه قطعنامههایش را وقتی اجرا نمیشود با قدرت، پشتیبانی و به پیش ببرد. قطنامهها از جنبه سیاسی و اخلاقی تاثیراتی دارد و دولتها متوجه میشوند باید به یک الزام و قانونی پایبند باشند با این حال این الزام قانونی با مشکل ضمانت اجرایی روبروست. از طرفی کشورهایی که میخواهند اعتباری در سازمانهای بینالمللی داشته باشند و در مناسبات بینالمللی از شأن و جایگاه مناسبی برخوردار باشند تا همین حد که خودشان را متعهد بدانند و متوجه باشند که یک عامل پیشگیرنده هست، دست به اقدام خلاف قطعنامهها نمیزنند.
* کشوری مانند اسراییل را در پایبندی به قطعنامهها چگونه ارزیابی میکنید؟
- کشورها وقتی منافع حیاتیشان به خطر میافتد، هزینه نقض قطعنامهها را تحمل میکنند و باتوجه به هدفی که دنبال میکنند حاضرند حتی به عنوان یک قانونشکن یا ناقض قطعنامه بینالمللی شناخته شوند. اعمالی که اسراییل در گذشته علیه عراق و سوریه انجام داده از او یک ناقض حقوق بینالملل ساخته است. از طرفی توسل به زور علیه یک کشور حتی در شرایط دفاع خودش نقض حقوق بینالملل است، افکار عمومی و قوانین جهانی این کشور را محکوم میکند اما در عمل هزینه خاصی برای او نمیتراشد.
* باتوجه به این که اسراییل هیچگونه تعهدی در موضوع هستهای در هیچ سازمان بینالمللی ندارد آیا به قطعنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی تن میدهد؟
- اسراییل به هرحال عضو سازمان ملل متحد هست و در منشور این سازمان توسل به زور علیه کشور دیگر منع شده است. با این حال وقتی منافع یک کشور به تشخیص خودش به خطر میافتد، هزینه سرزنش و رسوایی در جامعه بینالمللی را به جان میخرد.
* باتوجه به روند فعلی برنامه هستهای ایران و بسته پیشنهادی که به گروه 1+5 تحویل داده شده است، امکان مزاحمت اسراییل برای جمهوری اسلامی وجود خواهد داشت؟
- قوانین بینالمللی جلوی اسراییل را نمیگیرد، چون اسراییل رکورد نقض حقوق بینالمللی را شکسته و برایش مسالهای نیست که یک بار دیگر مورد سرزنش قرار بگیرد آن چیزی که بازدارندگی ایجاد میکند موازنه قدرت است. به طور مثال وقتی 5 عضو دایم شورای امنیت با قاطعیت به اسراییل هشدار دهند که اگر دست به چنین عملی بزند، با آن برخورد میکنند. بازدارندگی دیگر قدرت منطقهای خود ایران است که تا چه اندازه میتواند از حقوق، منافع و تاسیساتش دفاع کند اگر اسراییل به توانایی و عکسالعمل احتمالی جمهوری اسلامی واقف باشد و آن را در محاسباتش قرار دهد، قطعاً دست به حماقت نخواهد زد. عنصر دیگر هم در این میان افکار عمومی جهان است که البته اسراییل تا به حال نشان داده که عملاً خیلی توجهی به آن ندارد و پذیرفته که بعد از هر حرکت نقضکننده حقوق بینالملل، افکار عمومی علیه او دست به اعتراض میزند. |
